Για τις τιμές πώλησης στη λιανική στην Ελλάδα δεν υπάρχει ένας μόνο νόμος. Υπάρχει ένας βασικός κορμός από 2 κύριους νόμους, ο οποίος συμπληρώνεται από τις ΔΙΕΠΠΥ, τον Κώδικα Δεοντολογίας και ειδικότερες διατάξεις. Οι ΔΙΕΠΠΥ είναι το σύνολο των νομικών κανόνων και διατάξεων Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών στην Ελλάδα που ρυθμίζουν την αγορά.

Άρα, εάν θέλουμε να το πούμε απλά, έχουμε 2 βασικούς νόμους + 3 κρίσιμα συμπληρωματικά κανονιστικά επίπεδα/τροποποιήσεις. Δεν θα ήταν νομικά ακριβές να πούμε, ότι υπάρχουν «5 νόμοι», επειδή οι ΔΙΕΠΠΥ και ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι υπουργικές αποφάσεις.

Τι σημαίνει αυτό ειδικά για τα σούπερ μάρκετ;

Το σημαντικότερο είναι ότι άλλο πράγμα είναι η ελεύθερα καθοριζόμενη τιμή πώλησης και άλλο η υποχρέωση σωστής αναγραφής και παρουσίασης της τιμής. Η επιχείρηση κατά κανόνα καθορίζει την εμπορική της τιμή, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτή εμφανίζεται στον καταναλωτή υπόκειται σε συγκεκριμένους κανόνες. Οι ΔΙΕΠΠΥ απαιτούν, μεταξύ άλλων, τελικές τιμές με ΦΠΑ και προβλέπουν κανόνες ενημέρωσης του καταναλωτή. 

Ακόμη αυστηρότερο είναι το καθεστώς όταν εμφανίζεται μείωση τιμής. Από το 2024 το ζήτημα ρυθμίζεται στα άρθρα 9ι και 9ια του Ν. 2251/1994, ενώ ο Κώδικας Δεοντολογίας του 2025 εξειδικεύει την εφαρμογή. Βασικός κανόνας είναι η αναφορά στην προηγούμενη τιμή, με τον γνωστό κανόνα των 30 ημερών. Και εδώ βρίσκεται ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα σε σχέση με τη συζήτησή μας για τα σούπερ μάρκετ και τους 1.740 κωδικούς:

Μπορεί νόμιμα ένα σούπερ μάρκετ να εμφανίζει στο ίδιο καρτελάκι του ραφιού τρεις διαφορετικές τιμές;

Για παράδειγμα: Αρχική τιμή 3,50 € →Τιμήπροσφοράς 3,20 €→Τιμή«ΠρωτοβουλίαςΜείωσηςΤιμών» 2,99 €. Η απάντηση δεν είναι αυτομάτως, ούτε “ναι”, ούτε “όχι”. Πρέπει να εξεταστεί ποια από αυτές αποτελεί την προηγούμενη τιμή κατά το άρθρο 9ι, ποια είναι η πραγματική τρέχουσα τιμή πώλησης, εάν η τρίτη τιμή συνιστά ανακοίνωση μείωσης και, κυρίως, εάν η συνολική παρουσίαση μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση στον μέσο καταναλωτή. Το ίδιο το Υπουργείο διευκρινίζει ότι ως ανακοίνωση μείωσης θεωρούνται πολύ ευρείες μορφές παρουσίασης — ποσοστά, «από Χ τώρα Ψ», διαγραμμένες τιμές, «προσφορά», «έκπτωση», ακόμη και εκπτωτικά stickers. Αυτό συνδέεται ακριβώς με το ερώτημα που θέτουμε για τις τρεις τιμές στο ράφι. Θεωρώ λοιπόν χρήσιμο τον νομικό πίνακα του ΕΒΕΠ: «Τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται στην αναγραφή τιμών στα σούπερ μάρκετ – κανονική τιμή, έκπτωση, προσφορά, 30ήμερη τιμή, 1.740 κωδικοί», με συγκεκριμένο παράδειγμα για τις τρεις τιμές στο ίδιο καρτελάκι.

Οι ΔΙΕΠΠΥ ρυθμίζουν την ενημέρωση του καταναλωτή και τις ενδείξεις τιμών, ενώ ο ισχύων Κώδικας Δεοντολογίας θεσπίστηκε με την ΥΑ 19138/2025 (ΦΕΚ Β΄ 1140/12.3.2025). 

Το κρίσιμο παράδειγμα για τρεις τιμές στο ίδιο καρτελάκι;

Ας πάρουμε το παράδειγμα: 3,80 € αρχική τιμή 3,40 € προηγούμενη/προσφορά, 2,99 € νέα τιμή «Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών»

Δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι και οι τρεις αποτελούν αυτομάτως νόμιμες «τιμές αναφοράς». Εφόσον τα 2,99 € παρουσιάζονται ως νέα μείωση τιμής, η κρίσιμη προηγούμενη τιμή προσδιορίζεται από το άρθρο 9ι του Ν. 2251/1994: κατά κανόνα είναι η χαμηλότερη τιμή που εφάρμοσε ο έμπορος κατά τις 30 ημέρες πριν από τη μείωση. Επομένως, εάν μέσα στις προηγούμενες 30 ημέρες το προϊόν είχε πράγματι πωληθεί στα 3,40 €, δεν μπορεί να χρησιμοποιείται απλώς το 3,80 € ως βάση για να εμφανίζεται μεγαλύτερη έκπτωση. Η βάση της ανακοίνωσης της νέας μείωσης πρέπει να εξεταστεί σε σχέση με τα 3,40 €. Αριθμητικά: 3,40 € → 2,99 € = πραγματικήανακοινώσιμημείωσηπερίπου 12,1%, εφόσον τα 3,40 € είναι η νόμιμη προηγούμενη τιμή. Όχι: 3,80 € → 2,99 € = 21,3%, εάν τα 3,80 € δεν αποτελούν τη νόμιμη προηγούμενη τιμή. Αυτό είναι ουσιαστικά ο λόγος ύπαρξης του κανόνα των 30 ημερών: να αποτρέπεται η δημιουργία τεχνητά υψηλής τιμής αναφοράς ώστε η έκπτωση να φαίνεται μεγαλύτερη. Επιπλέον, η συμμόρφωση με τον κανόνα των 30 ημερών δεν αρκεί από μόνη της· η συνολική παρουσίαση πρέπει να μην αποτελεί αθέμιτη εμπορική πρακτική. 

Και τι γίνεται με τους 1.740 κωδικούς;

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση. Η συμμετοχή ενός προϊόντος σε μια κυβερνητική ή εθελοντική πρωτοβουλία μείωσης τιμών δεν δημιουργεί από μόνη της μια τρίτη, ξεχωριστή νομική κατηγορία τιμής. Οι κανόνες για τις ανακοινώσεις μειώσεων δεν καθορίζουν σε ποια τιμή πρέπει να πωληθεί το προϊόν. Ο έμπορος μπορεί καταρχήν να επιλέξει την τιμή πώλησης. Οι περιορισμοί ενεργοποιούνται στον τρόπο με τον οποίο ανακοινώνει τη μείωση στον καταναλωτή. Αυτό το διευκρινίζει ρητά η Γενική Γραμματεία Εμπορίου. 

Άρα, για τους κωδικούς της πρωτοβουλίας, θα έθετα το ζήτημα ως εξής:

Δεν μας ενδιαφέρει μόνο αν αναγράφονται τρεις αριθμοί. Μας ενδιαφέρει αν ο καταναλωτής μπορεί αμέσως να καταλάβει ποια είναι η σημερινή τιμή που θα πληρώσει, ποια είναι η νόμιμη προηγούμενη τιμή και από ποια βάση προκύπτει η διαφημιζόμενη μείωση.

Η πρόταση του ΕΒΕΠ

Θα μπορούσε επομένως το ΕΒΕΠ να προτείνει ένα ενιαίο και απλό καρτελάκι για τα προϊόντα που συμμετέχουν σε οργανωμένες πρωτοβουλίες μείωσης:

«ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΙΜΩΝ» : Προηγούμενη τιμή 30 ημερών: 3,40 €, Νέα τιμή: 2,99 €, Μείωση: −12,1% Τιμή μονάδας: Χ,ΧΧ €/kg. Έτσι θα αποφεύγονται οι «τρεις τιμές» που μπορούν να μπερδέψουν τον καταναλωτή και υπάρχει μία τιμή αναφοράς – μία νέα τιμή – ένα πραγματικό ποσοστό μείωσης. Ο επίσημος Κώδικας Δεοντολογίας του Υπουργείου Ανάπτυξης⁠γιαανακοινώσειςμείωσηςτιμήςαπότο 2025 έχειακριβώςωςαντικείμενοτονορθότρόποεπικοινωνίαςτωνανακοινώσεωνμείωσηςτιμήςσεεκπτώσεις, προσφορέςκαιπροωθητικέςενέργειες. Θεωρώ ότι εδώ υπάρχει ένα πολύ συγκεκριμένο θεσμικό ζήτημα, εάν δηλαδή η ειδική σήμανση των 1.740 κωδικών και η παράλληλη εμφάνιση κανονικής, προηγούμενης και μειωμένης τιμής είναι απολύτως συμβατές με το άρθρο 9ι και τον Κώδικα Δεοντολογίας. Το ΥΠ.ΑΝ. εξετάζει το θέμα και πρακολουθεί ειδικά τη συμφωνία των 1.740 κωδικών.